«ԱՆՊԱՏԱՍԽԱՆ» շարքից

ՆԵՐՍԵՍ ԱԹԱԲԵԿՅԱՆ
ԼՈՒՍԱՆՑՔՈՒՄ
 
Քամին ծալում է առագաստները
ու ծովահենի ծաղրասուլոցով
նավը վարում է դեպի ծովածոց,-
մի քանի մատ էլ թեքվեց բևեռը,
գանձերի կղզին մնաց գալ տարի,
հիմա` ջրերին տարուբերվելը,
նայադների հետ հարաբերվելը,-
քանի խարկվում է ծառի կատարին
ծովածինների արքայազնը ծեր,-
 
հետո զմռսված
գանգով գարեջուր պիտի մատուցեն,
թե բևեռների փոխատեղումը
մի օր դադարի,-
 
բայց ուր է անկման կայանատեղը,
և ում է սիրում կալանված Տերը,-
 
քամին ծալում է առագաստները
ծովահենի սուր ծաղրասուլոցով
ու հին անեծքով նոր ավատարի...
 
 
ԱՆՊԱՏԱՍԽԱՆ
 
                    Վերևները չեն կարող, ներքևները չեն ուզում…
                                    Հին հեղափոխական ասացվածք
 
Տե՛ր, կա՞ քո կամքին ըմբերանող,   
կամ անկարո՞ղ ես որևէ ինչ,
և անծպտուն խոնարհ չէ՞ քեզ ամենը
ամենուրեք ու միշտ՝
 
ասուն ու հակառակը,
անշունչ ու շնչավոր,
լույս ու խավար,
ջուր ու ցամաք
և զատումը նրանց ճիշտ ժամանակին,
և՛ երկիր, և՛ ծով, և՛ միջնատարածք,
որի վրայով կարելի է քայլել
Հիսուսի, Շաքյա Մունիի, Ռիչարդ Բախի
և էլի մի քանի համահեղինակների
ուղեցույցով միայն…
 
Անծպտուն խոնարհ չե՞ն-
նյութի վիճակները,
չորս տարրերը գոյի,
չորս եղանակը ոգու,
զգայարանները հինգ ու նույնիսկ վեցերորդը,
Հիրոսիմայի ու Նագասակիի անառակ որդու
վերադարձը 2011 թվին,
սըր Իսահակ Նյուտոնի անկյալ արագացումը
և էյնշտեյնի լեզուն,
աստղանձրևներն ու ասուպաձյունը
և ամենադիպուկ երկնաքարի
անկումն անբասրելի,
որ կհասցնեն գնահատել
Աշխարհասարդը,
Խոռոչը սև
ու Վերջին Ճերմակ բիծը:-
 
Մի խոսքով,
էդ ի՞նչ չես կարող
կամ ի՞նչ չի գալիս ձեռիցդ,-
 
կամ էդ ի՞նչ է, որ անծպտուն խոնարհ
չի երազում լիզել ամենատու ափից
ցավալի վրիպումը Քո վեցերորդ օրվա -
 
թե՞ ուրիշ Վերևներ էլ կան
Ներքևների համար…
 
 
ՎԱՐՔԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ
 
Երբ իմացա,
որ Բասյոն ջարդել է ծաղկած բալենու ճյուղը,
մեր մոտ սոցիալիզմ էր,
դեռ անմարդկային դեմքով,
բայց արդեն էնքան զարգացած,
որ ցիլինդր էր հագնում տրեխի փոխարեն,
ու թավահոն պապի սուր ծերահոտը
իր տարիքի կոկիկ կոմսոմոլներ էր ցընկնում,
ու խոտը կանաչ էր միշտ,
ու եղանակը` տոնա-սովորական,
դեմիսեզոնային թիկնոցի պես անհասկանալի,
ու միշտ ծաղկած էր բալենին,
բայց ջարդող չկար:-
 
Մեղքը էնքան շատ էր, որ քավելու համար
ութ բալենու այգի արցունք էլ թափեիր
ճերմակ, մաքուր ու զոհ ծաղիկների նման -
չէր հերիքի…
 
Չէ՜ մի ապաշխարանք…
 
Մանավանդ, նույն իսկ պահին,
նույնիսկ ձախ ոտդ դեռ այգուց դուրս,
կհայտնվեր պահակը` չէկայի վետերան,
ու - քամակիդ քացո՛վ, քացո՛վ, քացո՛վ -
կհասցներ քաղմաս`
կարդալու խոստովանական ցուցմունքը Բասյոյի,
առ այն,
որ միասին եք ջարդել ծաղկած բալենու ճյուղը
հեղափոխությունից առաջ…
 
 
ՄԵԾԱԿԱՆ ՀԵՔԻԱԹ ԿՆՈՋՍ ՀԱՄԱՐ
 
…Համբերությունդ էնքան ծով է,
որ էս տարի էլ ծով չգնացինք
(Կաբուլէ՜ծի` գնացողների հնչողությամբ…),
լող տվինք քո ծով համբերության
կանաչ-թափանցիկ ջրերում,
խաղեր տվինք մեդուզաների հետ,
օրը երեք անգամ խոսեցինք դելֆիններից,
մաշկի տակ ու վրա առանք
բանականության հեռու եղբայրների արևագրերը,
հում խորոված կերանք
Coca-cola տենտի ծռված շուքին,
երկուսի կիսեցինք ջրերը,
որ Աստծո ժողովուրդն անցնի Թուրքիա`
մի քիչ էլ էնտեղի խանութներում լող տալու,
քայլեցինք ավազի ու ծովի վրայով
ու չտեսանք բաժանարարը մեր երկաբնակության
(հող էիր` հող դարձիր,- ասում է,-
բայց ջուր ես, ըստ էության…),
նավամատույցում «Տիտանիկ» նավը
գրկախառնվում էր սառցասարի հետ,
ու հասկացանք, որ մահն ընդամենը կինո է,
նամանավանդ, որ նույն կեսգիշերին
բոլորն էլ հոսեցին լուսնակածանով`
դեպի հաջորդ ամառ –
երևի հիմա էլ մյուս ծովերի
համբերության բաժակը լցնելու համար…
 
 
ՄԻՋԵՎ
 
Կյանքից հեռու մի տեղ,
ուր պսպղում են
ապակե դղյակի փշուրները,
գաղտնագրված լճի ափին,
ճայերից ածանցված ճիչերի ստվերում`
մի մածուցիկ երազ
ամեն առավոտ հետք է թողում բարձիս`
չճանաչված պետության
թափանցիկ սահմաններով,
կենտրոնում`
մայրաքաղաքը պայմանական,
որտեղ ապրում են պայմանական մարդիկ`
Սահմանադրության
Ա, Բ, Գ ու կարծեմ Ճ կետին
հիմնականում հենված:
 
Ես սիրում եմ նրանց
քանի չի պրծել երազի ժամանակը,
ու քնամուկը լրիվ չի կրծել գիշերվա կեպին,
որ բոլոր աստղերը երևան,
ես սիրում եմ նրանց
անզեն, անզրահ, անսաղավարտ,
ինչպես Դոն Կիխոտը
երկրորդ հատորի վերջում,
կամ իրա ձին…
 
Իբրև Դատաստանից առաջ
թյուրիմացաբար
հարություն առած աճյուն`
մի մածուցիկ երազ
ամեն առավոտ հետք է թողում բարձիս,
առ այն, որ Վերադարձի
կետը վաղուց անցել,
բայց դեռ ոչ եմ
պատվավոր-պայմանական
երկքաղաքացի:
 
 
ՃՈՂՎԱԾՔ.com
 
Մահապատիժ կար`
էկզոտիկ նույնիսկ միջնադարում,
«Քառատում» վերնագրով,-
ձեռուոտը կապում էին չորս ծագերից
ու խուտուտ տալիս աշխարհի պորտը,-
մե՜ ծիծաղ, մե՜ ուրախություն,-
ու հոգին առնվազն
չորս տեղ էր իրեն հայտածում`
քառապատիկ հղվելով Աստծուն
որպես հիմների կվարտետ…
 
Հետո աստվածները ձանձրացած չվեցին
հիմների հետ,
մնացինք մերոնցով,
մեկ էլ` Խոսքն, ըստ Հերմես Եռամեծի,
նվագախմբի փոսում,-
հիմնը դառավ հիպ-հոպ,
մունետիկը` կատարածու…
 
Փառք Աստծու, հիմա էլ են քառատում,
բայց խոսքի ռեգիստրը
փոսից էլ իջել է ցած,
ու Համացանցում
հիմնավոր քառատումը պիտի փնտրես
«ճողվածք» գաղտնաբառով,
իսկ հետո` ինչպես միշտ.
մե՜  ծիծաղ, մե՜ ուրախություն…
 
 
 
ՉՎԵՐԱԴԱՐՁ ԾՆՆԴԱՎԱՅՐ
 
Տոմս առ
(ավտոբուսի, օդանավի, աստղաթիռի…)
արթնացիր լուսաստղից առաջ,
կոկիկ հավաքիր ճամպրուկդ
ու բոլորից վաղ հասիր կայարան
(ավտոբուսի, օդանավի, աստղաթիռի…),
մեկ է, չես գնա ոչ մի տեղ,
կտեսնես ընդամենը զառամյալ
(արդեն ո՛չ տղամարդ ու կին)
մարդիկ, որ հավաքվել են քեզնից էլ վաղ
ու չեն հիշում, թե ուր պիտի գնան,
կոկիկ հագած-կապած,
ձեռներին կենսաչափական անձնագրեր՝
ու չեն հիշում, թե ուր պիտի գնան,
ում պիտի սիրեն,
ում՝ ոչ այնքան,
ինչ անուն գրեն առաջին ձյուներին
և ինչ ասեն ջրին մի գարուն անց,
որ անունն անվթար հասնի նրան…
ո՞ւմ հասնի…  չեն հիշում արդեն,
միայն՝ որ պիտի գնային
ու չեն գնում հանկարծ,
միայն՝ չկորցնեն տոմսը, փողը,
ոչ մի կայծ՝ կոշիկների փայլից,
ու կյանքը՝ մոդայիկ սննդակարգ,
ու քանի մակաղած հոտոտում են իրար
ու չեն գտնում իրենց,
անողոք ճշտությամբ
(ավտոբուս, աստղաթիռ, օդանավ…)
մեկնում են դափ-դատարկ,
պատուհաններին երեխաների լուսանկարներ՝
մակաղածների հեռավոր նմանությամբ,
պատուհաններին պատկերներ ջրաներկ,
ուր տղերքն անթամբ ձիեր են քշում
և աղջիկները քայլում են բոբիկ,
պատուհաններին պատկերը քո մակաղած՝
անիմաստ կարմրող երկնքով մեկ…
 
 
ԱՆՀԱՍՑԵ ԱՆԴՐԱԴԱՐՁ
 
Սա այն տունն է, որ շինել է վարպետ Օհանը,
բայց դու չես ապրում այս տանը,
որ շինել է վարպետ Օհանը,
ու չես ապրում այնտեղ,
ուր ծփում է Սևանը,
ու չես ապրում այնտեղ,
ուր հայի-թուրքի սահմանը
գծել ու պահում է վարպետ Իվանը,
նույնիսկ այնտեղ,
ուր ծաղկում է յասամանը
ու իր հոտից էլ շուտ անհետանում,
ոչ էլ Էրեբունի դարձող Երևանում
կամ էլ Հոգևոր Հայաստանում,
ինչպես խոստացավ Տերյանը,-
 
դու չես ապրում այնտեղ,
որովհետև չես ապրում ընդհանրապես,
քեզ հորինել է մի առավոտ պատահական քամին,
մի պատահական ծիտ կտցել է զգույշ,
մի պատահական զատիկ
պատմել է՝ ինչպես է պատահում հարությունը,
ու միանգամից եղել է՝ ինչ պիտի լիներ,
ու չլինելին էլ եղել է միանգամից,-
անսկզբնական ու անվերջավոր,
չալֆա ու չօմեգա,
անաշակերտ ու անառաջնորդ,
ներսաբառից փքված շրթունքներով,
լեզվին առաջին կաթի ու վերջին նշխարի
չվիճակված համը,-
 
բայց մեկ-մեկ ո՜նց է ուզվում ապրել այն տանը,
որ շինել է վարպետ Օհանը…