ԳՈՎԱՆՔ ԱՍՏՈՒԱԾԱԾՆԻՆ ՈՒՄԵՄՆ ԳՕՍԱՆԷ` 
ՔՕՉԱԿ ՎԱՆԵՑՈՅ, ՕԳՆԵԱ ՀՈԳԻԴ ՍՈՒՐԲ ԱՍՏՈՒԱԾԱԾԻՆ
 
Աղբիւր կենդանի, Բղխում զանազան,
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական.
Գլուխ կուսանաց, Դասուցն պարծանք,
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
Երեսիդ փափագ, Զօրքն վերնական,
Էրանեալ, Ընտիր, Թագուհի աննման,
Ժառանգող դրախտին և արքայութեան.
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
Ի փառս Լուսոյ Խորհուրդ հիացման,
Ծնօղ Կենդանի Յիսուսի յիշման,
Հոգևոր բժիշկ Ձեռդ փրկութեան.
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
Ղամբար Ճշմարիտ Մեծ ուրախութեան,
Յիսուս Նորոգեաց քեզնով զամենայն,
Շնորհիւ քո լցան Որդիք ադամեան.
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
Չարին հալածիչ, Պտուղ բարութեան,
Ջահ մաքուր ոսկի, լոյս անանցական,
Ռատ պաղ աղբիւր, Ջուր անմահութեան.
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
Սերովբէ զուտ սուրբ Վերին պետութեան,
Տուն Յիսուս որդոյն և բնակարան,
Րաբուն ի կուսէն, Ցաւոց քաւարան.
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
Իւսեալ ի լուսոյ, մայր ուրախութեան,
Փտեալքս մեղօք քև առողջացան,
Փա՜ռք տամ Քո որդոյն այժմ և յաւիտեան.
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
Դու լալ մեծագին, որ ի Բադեշխան,
Եաղութ և զմրութ և այլ պատուական,
Ակն լուսատու, գանձ արքայեական.
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
Դու մուշք, որ գովեն Խաթայ ու Խութան,
Զմուռս և զտաշխ և զկասիան
Եւ այլ ծխանելիք ի պետս սրբութեան.
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
Դու ես համասփիւռ, ծաղկանց ամիրան,
Քաֆուր վարդ պայծառ, հոտովդ բուրման,
Դու լուսին աշնան, դու արև գարնան,
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
Դրախտն Ադամայ չէր ի քեզ նման,
Բնակողք դրախտին յօձէն խաբեցան,
Խաբողքն Եւայի քեզ ոչ մերձեցան.
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
Թէ զերկինքն ասեմ` չէ ի քեզ նման,
Հրեշտակքն ի յերկնից յերկիր թափեցան
Եւ քև հողածինք յերկինս վերացան.
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
Ի քեզ պարսպեալ բանն հայրական,
ԶԳաբրիէլ հրեշտակն եղիր պահապան,
Հեռացան ի քէն որդիք կորստեան.
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
Դրախտ լուսեղէն պտուղ մաքրութեան,
Պտղովդ ապրեցան որք անմահացան,
Գտան առ ի քէն գիր ազատութեան.
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
Յարգանդդ բաւեցեր զՏէրն անբաւական,
Աչերդ է սովոր աստուծոյ տեսութեան,
Կաթամբ սնուցեր զՈրդիդ աննման.
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
Ծոցդ է անմատոյց խորանի նման,
Գիրկդ սերովբէ կայ ի տարածման,
Միտք ոչ հասանէ զքեզ անհասական.
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
Ընտրեաց ի կուսէդ ինքն ընտրողական,
Որ կաս և մնաս անունդ յաւիտեան,
Պտուղ Աննայի և Յովակիմայն.
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
Որք աստ կու կենան` քեզնով կու կենան,
Անդէն զքեզ յիշեն, ապայ թէ գնան,
Զքեզ փառաւորեն աշխարհս ամենայն.
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
Դու ես Արևելք` լուսատու մարդկան,
Սիրտդ Արևմուտք` մեծ խորհրդական,
Հիւսիս և Հարաւ սնարքդ ի նման.
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
Աջդ քո` Փիսոն յորդոր վայր իջման,
Ահեակդ` Գեհոն ի Հապաշստան,
Նայելդ` Տիգրիս, Եփրատ գնացման.
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
Աջդ Յոհաննէս է վկայութեան,
Ահեակդ` Մատթէոս է ճշմարտաբան,
Ղուկաս և Մարկոս դիմացդ ‘ւ ի թիկան.
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
Աջդ` առիւծու, ահեակդ է եզան,
Դէմքդ մարդոյ է` լուսոյ կազմութեան,
Գրկելիքդ` արծիւ սաւառնութեան,
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
Երբ քո Միածին գայ ի դատաստան,
Անդր ժողովին աշխարհս ամենայն,
Լեր մեզ բարեխօս վասն փրկութեան.
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
Դու ես աննման, դու ես աննման,
Դու ես աննման, չի  կայ քեզ նման,
Ոչ կայ քեզ նման, ոչ տի գայ նման.
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
Ես աշըղ Քուչակս, որ կասեն ի Վան,
Չար վիրօք ի լի և դատարկաբան,
Որդն եմ և փոշի և հող անպիտան.
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
Տուէք զողորմին ‘ւ ասէք Հայր մեղան,
Աշըղ Քուչակին հոգոյն միաբան,
Որ դուք ալ լինիք ողորմու արժան.
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
Աշխարհս է նանիր ծաղիկն ի նման,
Որ այսօրս կան և վաղն չի կան,
Տէրն հեռացնէ ի ձէնջ սատանայն.
Մեղա՜յ քեզ, մեղա՜յ, կոյս անապական:
 
 
ԻՆՉՈՐԷԼՏԱՔ...
 
Ինչ որ էլ տաք` արժե դայար,
Գին ու ղիյմեթ չունի նրան,
Էն գյոզալը, որ քեզ սիրե,
Հոգիդ տո´ւր, աչքերդ էլ վրան:
 
Գյոզա´լ, դու մի մարգարիտ ես,
Չկա արարած քեզի պես,
Տված իլղարեդ դարձող չես,
Կուզե աշխարք դառնա վերան:
 
Նման խնձորին Ադամա,
Չունի մեկ պտուղ քո համը,
Թե պտտես աշխարհ համայն,
Քիչ կըճարվի քեզի նման:
 
Ինձի աշըղ Քուչակ կասեն,
Ի գեղն Խառակոնիսեն,
Քեզ չեմ ջոկի աչքիս լուսեն,
Գովքդ յերգեմ հազար բերան:
 
 
ԱՌԱԿ ԼԱՒ ԵՒ ՊԻՏԱՆԻ
 
Ա˜յ սիրելիք, ականջ դրէք, 
Մսրայ քաղքէն տամ ձեզ խապար,
Քան զՄսըր քաղաք մեծ չկայ, չորեք կողմէն ճանփայ կու գայր:
Մսրա քաղքին կայր շինական, հօրով, մօրով, երկու եղբայր,
Մեծ եղբայրն պզտկին ասաց` 
«Ե´լ, երթանք ի մլքերն ի վայր»:
Ելան գնացին մլքերն ի վայր, հնձանին դուռն եկին յիրար.
Մեծ եղբայրն զպզտիկն ի վայր կոխեց` զքեզ կու մորթեմ` այլ չկայ ճար:
Պզտիկ եղբայրն մեծին ասաց. 
«Զիս մի մորթեր, ա˜յ իմ եղբայր,
Իմ մալն, ըռզակթն քեզ լինի` թո´ղ զիս երթամ օտար աշխարհ»:
«Թողում երթա՞ս օտար աշխարհ` գաս լինիս մալիս դաւէքա՞ր,
Զքեզ կու մորթեմ, այլ չըկայ ճար»:
Պատէն քերփիճ մ’առաջ եկաւ. 
«Ծօ˜, մի´ մորթեր դու զքո եղբայր,
Զիմ գլխուն անցած հալն ասեմ, ապա զենէ դու զքո եղբայր:
Ես Մսրա թագւորն էի, որ չկայր ինձ նման վէրի քար.
Ես այլ բաղնիք մ’ ունէի, անմահութեան ջուր կու բղխայր:
Էն բաղընից պատեր, ասեմ, եաղութ, ալմաստ էր լալէզար.
Ես այլ մի ձի հեծնէի, արժէր դեկան հարիւր հազար:
Ես այլ մանդիլ մի կապէի` 
Մսրայ քաղքին ճամփին կու գայր.
Երբ որ եկաւ մահն` հրեշտակն էզարկ գլուխս ի վայր
Եւ զիս ձգեց յանկողին` տկար, քոյրս ոտացս նստէր կու լայր,
Մայրս իմ գլխով պտոյտ կու գայր:
Եղբայրս դռնէն ի ներս եկաւ` 
է՞ր ես պառկեր, դու ի´մ եղբայր.
Եղբայր, ասի, ինձ երէց բեր` խոստովանիմ, լինի ինձ ճար:
Մինչեւ եղբայրս երէց եբեր` զամանաթն Տէրն էառ,
Ի չորս մանկանց յուսն հանեցին, տարան ձգեցին հողն տկար,
Հողն այլ զիս ղապուլ չէրաւ, տարաւ գետին երեսն եհան:
Քառսուն տարի յարեւ կեցայ, արեւն ետուր զիս դարէդար.
Այնչափ երետ զիս դարէդար` եղայ հետ քարին պարէպար,
Իմ մեղացն հեղեղ մ’ելաւ, լաշըս տարաւ ծովերն ի վայր:
Քառսուն տարի ծովն կեցայ, ալին կու տայր զիս դարէդար.
Այնչափ երետ զիս դարէդար, եղայ հետ աւզին պարէպար:
Էն տեղն մէկ բրուտ մի կայր, աւազ տարաւ կարսի համար,
Զիս այլ մէկ կարաս մի շինեց, դրաւ հետ կարսին շարէշար:
Քառսուն տարի կարաս կեցայ, քաղցուն լցին բողազ ի վայր:
Երբ շիրան յիս ի եփ կելնէր, անձս կու լինէր դամար դամար:
Էն տեղն բէքրու մար մի կայր, գինուս խմեց ու գինուցաւ:
… զարկեց զկարասն արար քարէքար,
Կտորներս ժողովեցին, տարան լցին փողոցն ի վայր:
Քառսուն տարի փողոց կեցայ, հաւն կու տայր զիս դարէդար,
Այնչափ երետ զիս դարէդար, եղայ հետ աղբին պարէպար:
Այնտեղն մէկ շինական մի կայր` աղբ կու կրէր արտի համար,
Քառսուն տարի արտն կեցայ, խոփն կու տայր զիս դարէդար.
Այնչափ երետ զիս դարէդար, եղայ հետ հողին հաւասար:
Էն տեղն մէկ բաննեհ մի կայր, հող կու կրէր չամռի համար,
Զիս այլ մէկ քարփիճ մի շինեց, դրաւ հետ պատին շարէշար:
Քառսուն տարի պատն եմ կեցեր, դեռ կու վախի թ’այլ փորձանք գայր.
Այնչափ փորձանք, որ ինձ եկաւ, ծօ˜, մի´ մորթեր զքո եղբայրն.
… որ չը կայ մալին էհդիբար»:
Ձեռքն ու ոտքն թուլացաւ, դանակն ընկաւ ձեռքին ի վայր,
Իմ մալն ւ’ ապրանքն քեզ լինի, թողում երթամ օտար աշխարհ:
Քառսուն տարի ծունր դրաւ, եղբայրն վայր կոխելոյ համար,
Այս քանի բանս յիւրմէն ասեր` աշւղ Քոչակն գիւնեհքար:
 
 
ՏԱՂԻՎԵՐԱՅՄՈՍԿՈՎՈՒԹԱԳԱՒՈՐԻՆ
 
Գուզալ մ’ես յերեկ տեսայ
Ի քաղաքն ի յԱնքուրեայ.
Թագաւորն էլ ի խնդիր եկաւ
Մոսկովայ ու Փորթուքալայ.
Եկաւ, ոսկի թախթ կապեց,
Ու նստան երկուսն ի վերայ.
Շարեց եաղութն ու զմրութ,
Զպատաշխան քարերն ի վերայ.
Ծխեց տաշխն ու զկինամոն,
Կնտրուկ ու զհալուէն ի վերայ.
Իբեր զէն նռան գինին
Ու իդիր ալմաստ փիալայ:
 
Երեսն էր պտրի լուսին,
Լուս կու տէր ալամս ի վերայ.
Երես տեսնելէ իտուր`
Սելանիկ ու զԱտրնայ.
Ծով աչերուն գին արար`
ԶՈւսկուդարն և Ղալաթեայ.
Դարձաւ ու փէշքէշ արար`
Շամ քաղաք ու Մսր ի վերայ.
Քաղցրիկ զրոյցին գին իտուր`
Շահրաղուլ, Պաղտատ, Պասրայ:
 
Գուզալ էլ ի խօսք ելաւ,
Խօսեցաւ` ինչ որ պիտենայ.
-Թագաւո´ր, քո գալդ ի բարի,
Քէլափոխդ յիմ գլխուս վերայ.
Էս ի՞նչ լայեղ փէշքաշ,
Որ տուիր քո հաքմուն վերայ.
Սէլանի´կ, դու շուռ առնես,
Ատրնա´յ, քո հիմն էրէրայ.
Ուսկուդար քակել առնում,
Ղալաթեա´յ, դու շէն չի մնաս.
Կու տաս` Ստամպօ´լ տուր ինձ,
Վէնէտիկ կամ Սպանիայ.
Կամ յԵզր Աստուածածին,
Որ շինուէր է ի Կուկլիանեայ:
 
- Գուզա´լ, դու ի յէն քաղաքէն,
Որ կոչեն զանուն Պօլինայ,
Մսր քեզ ջլտու տուած,
Քաֆայ ու Պուրսայ ի վերայ.
Մէկ ճոթդ ի Յալաբն նստի,
Մէկն` Սիս, մէկն` ի յԱմասիայ.
Ֆռանգ քեզնէ հով քաշի,
Գուրջըստան մութեղ կու կենայ.
Լազկիրն կասկած անի,
Շահն ախէն քան զուռ կու դողայ.
Յաբաշ քեզ ղուլուխ անէ,
Յընտստան քեզ ճորտ ու ծառայ:
 
Գուզա´լ, քեզ նման` Մոսկով,
Մեծ Հոռով պապ կու կենայ.
Շատ սրբոց մարմին կայ դա,
Կայ մարմին Պօղոս-Պետրոսայ.
Գօզա´լ, քեզ աղէկ թախթ կայ,
Որ անունն ի Ըսպանիայ,
Աղէկ ըղթատեղ է նա,
Գերեզման տեառն Յակոբայ.
Տրդատ և սուրբըն Գրիգոր
Եկին, խուր եղան Հռոմայ.
Չորս հարիւր մարդ անդ թողին,
Չորս հարիւր առին խուր ըստայ:
 
Ֆռանկն ու ղաւլին վերայ,
Ել կու տայ, ծովէն դուրս կու գայ,
Թէ` Երթանք, Երուսաղէմ առնենք,
Յայլազգաց ձեռքն չի մնայ.
Զոսկի դուռն Յարութենին
Կախենք մեր ձեռօքն ի վերայ.
Շուռ տանք, Շահաստան մտնունք,
Մինչև Դաւրէժ այլ տեղ չմնայ.
Էլնենք, Խորասան իջնունք,
Այլազգաց բունիաթ կայ ի դայ.
Իջնունք ի յԷջմիածին,
Տէրն իբեր զկամարն ի վերայ:
Ես Քուչաքս եմ Վանեցի
Ի գեղէն Խառակոնիսայ.
Լցեր եմ հարիւր տարին,
Էլ չի գար մտքիկս ի վերայ.
Ով ինձ ողորմի ասի,
Ողջ կենայ իւր կենաց վերայ: